Wat zijn gas fees?

Het woord komt van Ethereum. Zoals een auto brandstof verbruikt, verbruikt elke handeling op dat netwerk een hoeveelheid gas: een simpele overboeking weinig, een ingewikkeld programma veel meer. Volgens ethereum.org houden die kosten het netwerk veilig, omdat spam er duur door wordt en code niet eindeloos kan blijven draaien. Andere blockchains spreken eerder van netwerk- of transactiekosten, maar het idee is hetzelfde.

Hoe wordt gas op Ethereum berekend?

Een transactie verbruikt een aantal eenheden gas. Dat aantal vermenigvuldig je met een prijs per eenheid, die uit twee delen bestaat:

• Basisvergoeding (base fee). Die stelt het netwerk zelf vast, op basis van de vorige blokken. Ze wordt verbrand: die ether verdwijnt uit omloop.
• Fooi (priority fee). Die gaat naar de validator, als aansporing om jouw transactie in een blok op te nemen.

De prijs per eenheid staat meestal in gwei. Eén gwei is een miljardste ether. Een gewone overboeking van ETH verbruikt 21.000 eenheden gas. Ethereum.org rekent het voor met een basisvergoeding van 10 gwei en een fooi van 2 gwei: 21.000 × 12 = 252.000 gwei, oftewel 0,000252 ETH.

Bij elke transactie hoort ook een maximum dat je wilt betalen. Ligt dat hoger dan basisvergoeding plus fooi, dan krijg je het verschil terug, net als het gas dat je transactie niet heeft gebruikt. Deze opzet met een basisvergoeding en een fooi bestaat sinds de London-upgrade van 5 augustus 2021, die het voorstel EIP-1559 invoerde.

Waarom zijn gas fees soms hoog?

De basisvergoeding beweegt mee met de drukte. Was het vorige blok voller dan het doel, dan stijgt ze met hooguit 12,5 procent; was het leger, dan daalt ze. Het doel ligt op de helft van de maximale blokgrootte. Wordt het echt druk, dan bieden gebruikers bovendien hogere fooien om voor te gaan.

Ook wat je doet, telt mee. Een ruil op een handelsplatform op de blockchain of een andere actie met een smart contract vraagt meer rekenwerk dan een gewone overboeking, en kost dus meer gas.

Let op: een mislukte transactie is niet gratis. Raakt het gas tijdens de uitvoering op, dan draait het netwerk de wijzigingen terug, maar het verbruikte gas ben je kwijt. Alleen een transactie die al bij de eerste controle wordt geweigerd, kost volgens ethereum.org niets. Wat een lage fooi met de wachttijd doet, lees je bij hoe lang een crypto-transactie duurt.

Gas op andere netwerken

• Layer 2. Op Arbitrum One, Base en OP Mainnet betaal je gas ook in ETH, maar veel minder. Ethereum.org gaf op 20 oktober 2026 als gemiddelde kosten per transactie $ 0,019 op Ethereum zelf en $ 0,0016 op de netwerken die op Ethereum steunen. Hoe dat kan, lees je bij wat een layer 2 is.
• Solana. Elke handtekening in een transactie kost 5.000 lamports, dat is 0,000005 SOL. De helft daarvan wordt verbrand en de andere helft gaat naar de validator. Wie voorrang wil, betaalt een extra vergoeding die helemaal naar de validator gaat. Meer op de pagina over het Solana-netwerk.
• Bitcoin. Daar heet het gewoon transactiekosten. Ze hangen af van de grootte van je transactie in bytes, niet van het bedrag: een grote overboeking kan evenveel kosten als een kleine. Een hogere vergoeding zorgt volgens bitcoin.org vaak voor een snellere bevestiging. Zie ook bitcoin.
• Tokens. Verstuur je een token zoals USDC, dan gaan de kosten af in de munt van het netwerk, niet in het token zelf. Welke munt dat per netwerk is, staat in het overzicht van crypto netwerken.

Betaal je gas als je crypto koopt?

Koop je crypto op een platform en laat je die daar staan, dan zie je geen gas. Je betaalt dan de kosten van het platform: transactiekosten en de spread of opslag in de koers. Hoe die opbouw werkt, lees je bij wat crypto kopen kost.

Gas gaat pas spelen als je crypto echt over de blockchain verstuurt. Neem je op naar een eigen wallet, dan rekent het platform een opnamevergoeding. Volgens Kraken dekt die de transactiekosten van het versturen, en zie je het definitieve bedrag pas als je de opname bevestigt. De hoogte verschilt per netwerk: Bitpanda vroeg op 20 oktober 2026 voor een EURC-opname via Ethereum 4 EURC en via Stellar 0,5 EURC. Meer over de kosten van dat platform staat in de Bitpanda review.

Kies je een goedkoper netwerk, controleer dan eerst of je wallet dat netwerk voor die munt ondersteunt. Wat er gebeurt als dat niet zo is, lees je bij crypto naar het verkeerde netwerk gestuurd.

Verstuur je vanuit je eigen wallet, dan betaal je het gas zelf. Volgens bitcoin.org zetten de meeste bitcoinwallets er automatisch een vergoeding bij, die je vóór het versturen kunt bekijken. In een wallet als MetaMask heb je daarnaast een beetje van de gasmunt nodig op het netwerk waar je munten staan.

Op de pagina over Ethereum zie je bij welk platform met een MiCA-vergunning je voor jouw bedrag de meeste ETH krijgt. Voor elke andere munt gebruik je de vergelijker.